Metris. Communicatie in bedrijf.
Fransien RooversFransien Roovers op donderdag 16 maart 2017

Hoe je juridische taal vereenvoudigt

Een Texaan horen spreken is al een belevenis op zich. Een Texaan horen spreken over eenvoudige juridische taal is 'lifechanging'. Nou ja, bij wijze van spreken dan. Hij - Bryan Garner - bracht mooi onder woorden waarom we moeten kappen met ingewikkelde, in dit geval juridische, taal. 

Want 'good reading make readers feel smart'. Wat feitelijk neer komt op: slechte teksten geven je lezers het gevoel dat ze dom zijn. En je wilt je lezers niet naar beneden halen, lijkt mij. Je wilt immers iets met je tekst. Op z’n minst dat de lezer die helemaal leest en begrijpt. Als een lezer zich dom voelt, dan is de kans groot dat hij voortijdig afhaakt.

Volgens Garner moeten we daarom: 'dumbing down the language'. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Zeker op plekken waar inhoudelijke deskundigen de teksten maken, want zij vergeten vaak hoe veel, of liever hoe weinig, een ‘gewone’ lezer over het onderwerp weet. Garner snapt dat en zegt: 'eenvoudige taal is niemands moedertaal, dat moet je leren'. Daarom hieronder drie tips om je teksten eenvoudiger te maken.

 

1. Bezint eer ge begint 
Veel mensen beginnen hun schrijfproces achter het toetsenbord. Ze beginnen met typen en proberen al schrijvend te bedenken wat ze willen vertellen. Deze manier leidt doorgaans niet tot lezersvriendelijke teksten. Want het denkspoor van de schrijver is niet het denkspoor van de lezer. Die heeft opbouw en structuur nodig. Die moet meegenomen worden in de tekst. Bovendien loopt de schrijver het risico dat hij niet genoeg heeft doordacht wat hij precies wil schrijven. En dat leidt tot wollige teksten. Begin daarom met ‘denken’, bijvoorbeeld brainstormen, in plaats van met typen.

2. Probeer het niet in één keer te schrijven
Een tekst in één keer goed opschrijven, dat lukt niemand. Schrijven bestaat uit verschillende processen die uiteenlopende kwaliteiten vragen: van analyse tot creativiteit. Je hersenen kunnen die dingen niet tegelijkertijd. Of althans: niet erg goed. Probeer daarom de verschillende activiteiten zo veel mogelijk te scheiden. Als je aan het nadenken bent over wat je wilt schrijven, denk dan nog niet na over het hoe. Scheid het structureren, nadenken over opbouw, taalregels en andere analytische elementen van de creatieve. Een mindmap of visgraat geven ruimte aan creativiteit én overzicht voor het analytische deel van schrijven. Bewaar de taal- en stijlzaken voor het laatst.

3. Lees je tekst hardop voor
De belangrijkste valkuil die leidt tot ingewikkeld taalgebruik zijn lange en samengestelde zinnen. Zinnen dus die uit meer dan twee delen bestaan, gescheiden door een komma. Door niet alert te zijn op zinslengte, laat de schrijver zich makkelijk verleiden tot veel te ingewikkelde zinnen en het samenvoegen van dingen die eigenlijk niet bij elkaar horen. En dat zijn de zaken waar de lezer over struikelt. Lees je tekst daarom hardop voor. Want voorlezen is de beste test.