Metris. Communicatie in bedrijf.
Fransien RooversFransien Roovers op maandag 07 december 2015

Wanneer gebruik je de lijdende zin wèl?

De passieve zin is volgens mij de meest verguisde zinsconstructie. Veel schrijvers en ook schrijftrainers schrappen hun passieve, ook wel lijdende zinnen, rigoureus. Onterecht. De passieve zin is een uiterst subtiele en vaak charmante manier van uitdrukken. Ik sta er hier graag bij stil.

Eerst een uitleg.
Een zin is lijdend als deze eerst diegene of datgene noemt dat een handeling ondergaat. Daarna volgt de handeling zelf. En pas aan het eind staat wie de handeling doet. Soms ontbreekt deze actor zelfs.

Een voorbeeld.
De want wordt aan een tak gehangen door een wandelaar.

De want ondergaat de handeling. Daarop volgt de handeling zelf: 'aan een tak gehangen worden' en tot slot staat er dat een wandelaar dat doet. Dat ‘door een wandelaar’ kan je nog weglaten ook: De want wordt aan een tak gehangen.

Wanneer is de lijdende vorm passend?
Lees de voorbeelden hieronder maar eens door.
Waarom denk je dat de lijdende vorm hier gepast is?
Mijn antwoorden staan eronder.

1. Mijn laptop is gestolen uit mijn kluisje op school.
2. Er werd een krans gelegd bij het monument.
3. Goede voornemens worden vaak in januari alweer gebroken.

Mijn antwoorden.
1. Wie heeft de laptop gestolen? Als het onbekend is wie de handeling uitvoert, dan kun je
de lijdende vorm goed gebruiken. Het gaat er nu juist om dat die laptop weg is en dat je níet weet wie dat gedaan heeft.

2. In deze zin gaat het niet om de persoon die de krans legt maar om de kranslegging zelf.
Wil je in een zin de nadruk op de handeling en niet op de persoon leggen? Gebruik dan de
lijdende vorm.

3. Deze zin drukt een algemeenheid uit die voor veel mensen geldt. Stel je voor dat je zo’n
zin actief maakt: Mensen breken hun goede voornemens vaak alweer in januari. Dat staat wel erg amateuristisch. De passieve vorm past hier uitstekend.

Meer weten over de passieve zin? Volg een training Zakelijk Schrijven of vraag om tekstcoaching.

 

Meer artikelen